Enerji Bakanlığı, Anayasa Mahkemesi'nden sonra Dünya Bankası'nın da kıskacına girdi.  Dünya Bankası'nın Türkiye'deki temasları sırasında sürpriz bir gelişme yaşandı. 15 gün önce Hazine Müsteşarlığı'nda Hazine, Dünya Bankası, Enerji Bakanlığı, TEAŞ ve TEDAŞ yetkililerinin katıldığı bir toplantı düzenlendiği ve bu toplantıda, Dünya Bankası temsilcisinin işletme hakkı devredilecek olan 15 dağıtım ve 8 termik santral ihalesinin iptalini istediği öğrenildi.  Temsilci işletme hakkı devri yerine bu kuruluşların doğrudan satılmasını istedi.

Dünya Bankasınin diger istekleri soyle:

1. Elektrik fiyatlarının bir defaya mahsus olmak üzere enflasyondan arındırılmış olarak yüzde 12.5 olarak artırılması ya da bunun yerine aylık yüzde 3.2 oranında zamlar yapılmasını gündeme getirdi.

2. Enerji Piyasası Kanunu kapsamında TEAŞ'ın taahhüt, iletim ve dağıtım olarak en geç 2000 yılı mayıs ayına kadar, BOTAŞ'ın da üretim, taahhüt ve iletim olarak en geç 2000 yılı ağustos ayına kadar 3'er şirkete bırakılmasını istedi.

Hazine'den "Iptal ederiz" - Bakanliktan "Iptal etmeyiz" - Anayasadan "Devir Anayasaya Aykiri":

Dünya Bankası'nın bu isteğine Hazine de olumlu görüş bildirdi. Hazine Müsteşarlığı, dağıtım ihalelerinin işletme hakkı devirlerinden elde edilecek 1.6 milyar dolarlık gelirden vazgeçebileceğini, bunun yerine dış borçlanma yapma olanağına sahip olunduğunu bildirdi.

Enerji Bakanlığı ise, Hazine ve Dünya Bankası'nın isteklerini dikkate almadı. 15 dağıtım ile 8 termik santralın işletme hakkı devrinden 2.8 milyar dolar gelir elde etmeyi hedefleyen Bakanlık, bu firmalarla müzakerelerini de hızlandırdı. Uluslararası tahkimin geçmiş projelere de uygulanmasına ilişkin yasanın çıkmasından itibaren firmaları toplantıya çağıran ve Devir Anlaşmaları'nı parafe eden Enerji Bakanlığı, firmalara hazırlıklarını tamamlamaları için 3 ile 6 ay arasında değişen ek süreler verdi. Enerji Bakanlığı eğer Dünya Bankası ve Hazine'nin görüşleri doğrultusunda hareket ederse, firmalara dava açma hakkı doğacak. Davalarda iç hukuk yolları tüketildikten sonra uluslararası mahkemelere kadar gidilebilecek.  Ote yandan, Dünya Bankası, isteklerinin gerçekleşmesi için halen uluslararası kredi kuruluşlarından kredi arayan 15 dağıtım ve 8 termik santralin işletme hakkı devrini kazanan firmaların kredi görüşmelerini engelleyebilir. Firmaların dışardan kredi bulamamaları halinde, sözleşmeler kendiliğinden fesh olacak. Böylece firmalar için hukuk yolu tıkanacak.

Dünya Bankası'nın istediği şekilde satış yapılabilmesi için ayrıca bir yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Uluslararası tahkim için Anayasa'da tadil yapılırken Anayasa'nın sadece 47. maddesine 'özelleştirme' hükmü eklendi. Ancak, halen kamu hizmeti taşıyan santrallerin satılması için mülkiyetinn devrini öngören bir yasanın hazırlanması gerekiyor. Bu düzenleme yapılmadan, santraller özel sektöre satılırsa, Anayasa'ya aykırı davranılmış olacak.

Dunya Bankasi YID'e de karsi

Dünya Bankası Başkanı Ajay Chhibber, 9 Kasım 1999'da Enerji Bakanlığı Müsteşarı Yurdakul Yiğitgüden'e bir mektup göndererek, YİD modelinden vazgeçilmesini bunun yerine Yİ projelerine yönelinmesini istemişti. Chhibber, Türkiye'nin hali hazırda büyük yedek marjının olması nedeniyle henüz hukuki anlaşmaları sonuçlandırılmayan YİD'lerin ertelenmesini istemişti.

Kaynak: Dunya, 4 Subat 2000