Acil Durum Icin Duba Jenerator

Guetemala'nin acil elektrik ihtiyacini saglamak icin ABD'de insa edilen duba uzerinde kurulu elektrik santrali yaz sonuna dogru Guetemala iletim hatlarina baglanacak.  Santralda 7 adet MAN B&W V-18 motoru bulunuyor ve toplam kapasitesi 124 MW.  Santral Enron ile Guetemala'li ve diger yabanci yatirimcilardan meydana gelen bir ortaliga ait.  Duba 85 m uzunlugunda ve 32 m genisliginde (Kaynak: Power Engineering, Haziran 2000).    

Kaliforniyali Tuketiciler Elektrikte Rekabetci Pazardan Sikayetci

ABD'de 24 eyalet rekabetci pazara (deregulated market) geciste cesitli safhalardalar.  Ancak simdiye kadarki deneyim tuketiciler acisindan olumlu degil.  Elektrik pazarinda rekabetci pazarin en onemli sarti olan arzin talepdeki degisikliklere serbest ve kolayca cevap verebilmesi (ekonomik terim kullanirsak, tam elastik olmasi) henuz mumkun olmamis. Yaklasik 10 senedir araliksiz buyuyen ABD ekonomisi elektrige talebi arttirmis.  Buna termal santrallara konulan cevre kirliligi kisitlamalari ve nukleer santrallarin performansinin dusuklugu de eklenince, birkac sene once elektrik fazlaligi olan bolgelerde dahi yillarda yeni santrallara acil ihtiyac dogmus.  Ancak rekabetci pazarin getirdigi belirsizlik ortamini hesaplayan elektrik uretim firmalari yatirim projelerini yavaslatmislar.  Ayrica eyaletler arasi iletim hatlarinin yetersizligi elektrik ithalini zorlastirinca arz talebi karsilayamaz duruma geldi.  Sonucta serbest birakilan (spot market) elektrik fiyatlari yaz aylarinda $30-40/MWh'dan $8.000-10.000/MWh'e kadar ciktigi oldu. 

Kaliforniya eyalet hukumeti eyaletin elektrik pazarini 31 Mart 1998'dan itibaren kademeli olarak serbest rekabete acti.  Gecis doneminde o zamana kadar regule edilmis elektrik firmalarin ellerindeki santrallarin bircogunu satmalari sarti kondu.  Ayrica elektrik fiyatlari Mart 2002'e kadar 10% dusuruldu ve donduruldu.  Bu 4 senenin elektrik firmalarin borclarini (stranded debt) odemeleri icin yeterli olacagi dusunuldu.  Ancak firmalar borclarini erken oderlerse rekabetci pazara Mart 2002'i beklenmeden gecilebilecekti.  Borclarini odeyen firmalarin serbest pazarda elektrigi daha ucuz satacagi saniliyordu.  San Diego Gas & Electric Co. firmasi borcunu 1999'da odedi ve serbest kalan fiyatlar (umulanin aksine) hizla yukseldi.  Bolgede tuketicilerin elektrik odemeleri bir sene oncekinin iki kati oldu.  Eyaletin elektrik yoneticilerinin korkusu ayni olayin diger bolgelerde de tekrarlanmasi.  Son gunlerde rekabetci pazardan vazgecip eski (regule) sisteme donmek icin ciddi konusmalar yapiliyor.  Bu kadar degisiklikten sonraya geriye donus cok zor gozukuyor.  Neticede rekaberci pazara onemli kistlamalar getirlecegi kesin.  Birkac hafta once fiyatlara $500/MWh'lik tavan getirildi.  Bunun daha da assagi cekilmesi icin calismalar yapiliyor (Kaynak:  San Jose Mercury News, 28 Temmuz 2000, California Energy Markets, 3 Temmuz 2000).    

Kissadan hisse:  Ulkemizde de Dunya Bankasi'nin istegi uzerine rekabetci pazara gecis calismalari baslatildi.  Kaliforniyadaki problemler bizde fazlasiyla var. Daha simdiden arz talebi karsilayamiyor.  Komsu ulkelerden elektrik ithali icin iletim hatlarimiz yeterli degil ve ithalat garantisi de zor.  Gelecekte insa edilecek bircok santralin yakiti olan  dogal gaz arzi tamamiyle dis ulkelere bagli olacak; bu ne kadar guvenli olabilir? Her zaman yolsuzluga acik ulkemizde perde arkasi antlasmalarla elektrik fiyatinin sunni olarak yukseltilmesi buyuk ihtimal.  Yani teorik olarak guzel bir sistem olan rekabetci pazari bizde baslatmak icin en az bes sene beklememiz dusuncesindeyim.  Bu arada uzun sureli (15-20 senelik) ve dusuk fiyatlardan elektrik alim antlasmalari (power purchase agreements) ile yolumuza devam etmeliyiz dusuncesindeyim.   Baskalarini taklite mecbur degiliz.    

ABD'nin Iki Buyuk Elektrik Firmasi Birlesiyor

Florida merkezli FPL ve Louisiana merkezli Entergy elektrik firmalari birlesiyor.  Ismi henuz konmamis yeni firma ABD'nin en buyuk elektrik firmalarindan olacak.  Yeni firmanin degeri $27 milyar, uretim kapasitesi 48.000 MW (ABD'nin en buyugu) ve musteri sayisi ise 6,3 milyon.  ABD'de kurulmakta olan elektrikte rekabetci pazarda mucadele edebilmek icin firmalar cozumu buyumekte buluyorlar.  Bazilari kucukleri satin alip buyumeyi hedeflerken digerleri birlesmeyi tercih ediyor.  Haziran ayinda da iki buyuk firma, American Electric Power (AEP) ile Central and South West (CSW) birlesme islemini tamamlamislardi  (Kaynak:  Entergy web sitesi, 31 Temmuz, 2000).

Italya Serbet Pazarda Gecikme Ihtimali Yuksek

Plana gore Italyada serbest pazara gecis 1 Ocak 2001'de baslamasi gerekiyor.  Pazar yapisi Ingiltere, Hollanda ve Ispanya'daki uygulamaya benzer. Fakat pazari idare edecek firma (Gestore del Mercato Elettrico SpA) yeni kurulmus ve gelecek 6 ayda gerekli alt yapiyi bitirmesi imkansiz gozukuyor.  Plana gore ilk asamada 20 MW'dan buyuk alicilar serbest rekabet pazarindan alim yapabilecekler. 

AB'nin 1996 Elektrik Direktifine gore uye ulkelerin pazarlarini rekabete acmalari icin gerekli degisiklikleri 19 Subat 1999'a kadar belirlemelerini gerekiyordu.  Onemli sartlardan birisi de ulkede hicbir elektrik uretim firmasinin %50'den fazla kapasiteye sahip olmamasi.  Italyan hukumeti son gun aldigi kararla gerekli degisikleri yapti.  Buna gore Italyanin %85 kapasitesini saglayan ENEL'in %25 kapasitesini (15.000 MW) 2003'e kadar satmasi gerekiyor.  Kritikler ENEL'in elinde kalacak kapasite ile pazar gucunu devam ettirecegini ve rekabetin yeterince gerceklesmeyecegini belirtiyorlar (Kaynaklar: Reuters 26 Temmuz, EIA-Italy Web Sayfasi ).

Note:  Italyan elektrik sistemi memleketimizdekine benziyor.  ENEL eski TEK gibi uretim, iletim ve dagitim yapiyor.  Italyanin  serbest pazara gecis calismalarini izleyip ders almaliyiz.