Bugunlerde ilginc bir kitap okuyorum:  "Dangerous Company, Management Consultants and the Business They Save and Ruin". Yazarlari James O'Shea ve Charles Madigan (1998 baski, Penguin Books, ISBN: 0-14-027685-8).  Yoneticilik musavirlerinin calisma sekilleri ve verdikleri hizmetlerin kalitesi uzerine carpici bilgilerle dolu, ilginc bir kitap.  Musavirlik hizmeti ariyan her yoneticinin mutlaka okumasini tavsiye ederim.  Kitapta soylenenlerin cogu benim son 15 senedir gozlemlerimi dogrular nitelikte (not: assagida soylenenlerin su anda calistigim firma ile ilgisi olmayabilir).  

Teknik konularda calisan musavirlik firmalarinin kalitesi genellikle piyasada bulunanlar tarafindan iyi bilinir.  Ustelik yapilacak projenin basi sonu belirlidir.  Is idaresi veya yoneticilik musavirliginde durum farkli.  Amerikalilarin sik soyledigi gibi "There is more than one way to skin the cat" (yani "Kedinin dersini yuzmenin birden fazla yolu vardir" - galiba bu soz kopek seven Amerikalilar tarafindan icat edilmis).  Bu yoneticilik icin dogru bir soz.  Sebep-sonuc baglantisi teknik konular kadar acik ve kesin degil. Bu belirsizlik yoneticinin isini hayli zorlastirir.  Dusunun ki senelik cirosu $ 1 milyar olan firmanin basindasiniz ve pazardaki payiniz son senelerde azaliyor.  Saskinsiniz, danisacak birilerine ihtiyaciniz var.  Veya  bazi kararlar almak istiyorsunuz ama sonuctan emin degilsiniz.  En azindan bu karalarin dogrulugu konusunda sizi destekleyecek birilerini ariyorsunuz.  Firma icinde bu insan kaynagi yoksa, $100 milyarlik dunya musavirlik sektorune hosgeldiniz.  Kontrolu kaybederseniz kapinizdan biri girip biri cikacak, gunun birinde Mehter takimi kadar ilerleyemedignizi fark edeceksiniz.   

Musavirlik hizmetinden kisa vadede cozum beklemek cogu kere hayal kirikligi ile sonuclaniyor.  Cabuk netice alinmayinca simdiki ile iliski kesilip yenisi ile kontrat yapiliyor.  Bu is boylece devam ediyor.  Aynen bugun Fenerbahcenin icine dustugu durum gibi.  Bu arada eski firma sizden aldigi ucrete tesekkur ediyor ve ogrendikleriyle tecrubesini gelistirip baska firmaya pazarliyor.

Cogu buyuk musavirlik firmasi ile ilk ilskilerde firmanin ust duzey yoneticileri (muhtemelen "Senior Associate" veya sadece  "Associate" denen ortaklari) ile karsilasiyorsunuz.  Verilen teklifi kabul ederseniz, musavirlik firmasi adina tecrubeli sayilabilecek bir proje yoneticisi (project manager) ataniyor.  Ust duzey yoneticileri artik ancak bir-iki onemli toplantida gormek mumkun olacak.  Proje yoneticisinin altinda (proje buyuklugune gore) bir-iki taneden baslayip bir orduyu andiracak kadar cok genc ve tecrubesizler ordusu proje icinde yer aliyor.  Ancak saat basina aldiklari ucret hic de azimsanacak gibi degil.  En dusuk ucret $100/saat ise kendinizi dunyanin en sansli yoneticisi kabul edin.  Bir defasinda Dunyanin en bilinen musavirlik firmalarindan birinden iki genc MBA'liden biri sunacaklari hizmetle ilgili olarak bilgi veriyorlardi. Konuyla ilgili detayli bilgi ve tecrubesini oldugunu acikladi.  Ne zamandir bu isin icinde olduklarini sordugumda "Iki haftadan fazla" diyerek cevapladi. 

Bazi durumlarda da firma yonetimi ne yapilacagi konusunda kararini vermistir (ornegin organizasyonun yapisini degistirmek ve calisanlarin sayisini azaltmak gibi).  Laf dinleyen bir musavirlik firmasi bulur, bu firma da yonetimin istegine uygun calismasini yapar ve raporunu verir.  Dogru bildigi karari almaktan cekinmeyen yoneticilerin buna itibar etmez. 

Turkiye yoneticilik musavirlik hizmetleri ile yeni tanisiyor.  Teknolojilerin ve piyasalarin hizla degistigi, rekabetin giderek arttigi ortamda kaliteli musavirlik servislerine mutlaka ihtiyac vardir, yeterki yoneticiler ne istediklerini, hizmet vereceklerin kalitesini ve sabirli olmasini bilsinlar.  

Ozellikle 1980'lerde yoneticilik ile ilgili bircok kursa katildim.  Bunlardan bazisini (Turkiye'ye de son yillarda gelen) taninmis "egitimciler" tarafindan verdiler.  Birkaci haric, sunulan receteler (afedersiniz) kocaakari ilaci gibiydi.  Gecen sene firma ici denetim ile ilgili bir arastirma yaparken basit fakat uygulanabilir bir model ile karsilastim.  Arastirmanin ozetini Ic Denetimin Esaslari sayfasinda sunuyorum.  Faydali bulacagini umarim.

Son soz: Basarili yoneticiligin sirrinin karmasik olmadigini saniyorum.  Dolayisiyla, basladigimiz gibi yine Amerikalilarin bir sozu ile bitirelim:  "Keep It Simple Stupid" ("KISS" prensibi, yani isi bir "Bir aptalin anlayacagi kadar basitlestir")