ABD Hazar Gecisli Gaz Hatti Icin Turkmenistan'a Yeni Teklif Goturdu

Hazar bolgesinden gaz ve petrol uretim ve dagitimininda Rusya ve Iran etkisini azaltmak isteyen ABD, Hazar Denizi altindan Turkmen gazini Azerbeycan ve Gurcustan uzerinden Turkiyeye tasiyacak hattin gerceklesmesine calisiyor.  Turkmen Cumhurbaskani Niyazov (Turkmenbasi) daha once Rusya ile 30 senelik bis gaz satis anlasmas yapmak istedigini bildirmisti.  ABD'nin idaresinin enerji uzmani Jan Kalicki'nin Turkmenbasi'na goturdugu yeni teklifin detaylari aciklanmadi.  Hazar gecisli boru hatti Shell, General Electric ve Bechtel tarafindan insa edilmesi planlaniyor.  Turkmenistan ve Azerbeycan arasinda boru hattinin kapasitesinin bolunmesi konusunda anlasmazlik bulunuyor.  Azerbeycan, ulkesinden gececek borudan onemli miktarda Azeri gazinin da tasinmasini sart kosuyor (Kaynak: AFP, 3 Mayis)

ABD Elektrik Firmalari Rekabetci Acik PAzari Onlemek Icin Lobi Yapmislar

Senelerdir ABD'deki eyaletlerindeki elektrik piyasalarini tekelinde tutatn buyuk firmalar rekabetci pazara gecis icin federal seviyede gizliden lobi yapmislar.   $300 milyar dolark pazarda rekabeti onlemek icin firmalar "Citizens for State Power" (Eyalet Gucu icin Vatandaslar" ve "Elektrik Utility Shareholders Alliance" (Elektrik Hizmeti Ortaklar Birligi) isimli iki grup vasitasiyla 3,5 sene calisarak ve 17 milyon dolarlik harcamayla lobi yapmislar.  Sonucta butun ABD'yi lkapsayacak bir federal rekabet sistemi simdilik onlenmis, her eyalete ozgu degisik sistemler ortaya cikarilmakta.  Su ana kadar 26 eyalette rekabetci pazar calismalari baslatilmis.  Bunlardan Kalifornia, New Yok ve Kuzeydogudaki kucuk eyaletlerde rekabetci pazar uygulamasi en ileri safhada (Kaynak:  Reuters, Mayis 10).   

(Mahir Aydin'in notu:  Bazi eyaletlerde baslatilan rekabetci pazar calismalari da eyaletlerde buyuk guce sahip elektrik firmalarinin baskisi ile iyice "sulandirilmis" durumda.)

Lubnan Bolgesel " Guc-paylasimi Klubu"ne Dahil Oldu

Mayis ortasinda Amman'da yapilan Turkiye ve Arap ulkeleri enerji bakanlarinin toplantisinda Lubnanin ortak elektrik sebekesine baglanma istegini kabul ettiler.  Halen yanlizca Urdun ve Misir bir sualti hatti ile elektrik sebekelerini baglamis durumdalar.  Yakinda Urdun-Suriye hatti tamamlanacak.  Turkiye-Suriye hattinin 2000'nin sonuna kadar bitirilecegi saniliyor.  Irak ve Lubnan is 2001'de ortakliga fizikel baglanacaklar (Kaynak: AFP, Mayis 17). 

Fransa Rekabetci Pazara Geciste Yavas Kaliyor

Diger Avrupa Birligi uylerinin ikazlarina ragmen, Fransa devlet kontrolundeki Gaz ve Elektrik sektorlerinde rekabete gecmek icin cok yavas davraniyor.  Gecen hafta aciklanan yasa tasarisi Avrupa Birligi Genelgesi'nin (EU Directive) zorunlu kildigi minimum sartlara cevap verecek sekilde hazirlanmis.  

Dogal gaz sektorunde ozel sektorun rakabetine acilacak pazar payi soyle olacak:  2001'de %20, 2003'de %28, 2008'de %33.  Yani simdiki pazarin 1/3'nun rekabete acilmasi yaklasik on sene alacak.  Diger ulkelerde oldugu gibi rekabetci pazardan ilk faydalananlar buyuk miktarda gaz tuketen firmalar olacak.  

Elektrik sektorununde rekabete acilmasinda  da Fransa diger ulkelerden geride kaliyor.  Avrupa Birligi verdigi tariten bir sene sonra, gecen Subat ayinda Fransanin elektrik sektoru rekabete acildi.  

Yavas da olsa gaz ve elektrik sektorunu rekakabete acmaya baslayan Fransa, bu seneye kadar sektorinde tekel (monopoly) durumunda olan kamu kurumlari Gaz de France (GdF) ve Electricite de France (EdF) 'in ozellestirilmesi konusunda herhangi bir karar vermis degil.  Bu durum diger AB ulkelerinin sikayetine sebep oluyor:  Ozellestirilmeyen EdF gecen sene gecen sene Ingiltere'de ozellestirilen London Electricity'yi satin almisti (Kaynak: AFP, 18 ve 30 Mayis).

Dunya Bankasi Hindistan'a da Elektrikte Hizla Ozellistirmeyi Onerdi

Dunya Bankasi surekli zarar eden ve cok verimsiz calisan elektrik firmalarinin ulkenin kalkinmasini onledigini ve suratle ozellistirilmesi gerektigini bildirdi.  Hindistanin federal hukumeti elektrik sektorunde reform yapma taraftari.  Ancak bazi politacilar ve ozellistirme neticesinde onemli miktarda isci cikartmalarin olacagini savunan sendikalar tarafinda engelleniyor.  Hindistanda elektrik sektorunde vilayet hukumetleri gercek soz sahibi.  Dolayisiyla Dunya Bankasi bundan boyle temaslarini daha ziyade vilayet hukumetleri uzerine yogunlastircagini belirtti (Kaynak: Reuters, 24 Mayis).

ABD'de Parakende Elektrik Kullanicilari Acik Pazara Itibar Etmiyor

Yaklasik bir senedir New York eyaletinde elektrik uretimi tam rekabete acildi ve elektrik kullanicilarinin istedigi firmadan elektrik satin almasi saglandi.  Ancak kucuk (yani parakende) kullanicilar icin maddi acidan onemli bir tasarruf saglanmis degil.  Ortalama 75 dolarlik aylik elektrik masrafinin ancak 16.5 dolari elektrik uretimine gidiyor.  Bunda verilebilecek %15'lik tasarruf (yani 2.5 dolar), toplam ucretin (75 dolar) ancak %3'une karsi geliyor.  Bu ise kucuk kullanicilari firma degistirmeye ikna edecek kadar buyuk degil.  Sanayiide ise durum farkli.  Su ana kadar buyuk kullanicilarin %20'si firma degistirmis.  New York'dan once rakabetci pazara gecen Kaliforniya'da da durum benzer; kucuk kullanicilarin ancak %1'i elektrik satin aldigi firmayi degistirmis.  Bundan dolayi, elektrik pazarlayan firmalar da orta ve buyuk miktarda elektrik kullanan firmalara elektrik saytmayi daha karli buluyor ve o yonde calismalarini yogunlastiriyorlar (Kaynak: The Buffalo News, N.Y., Mayis 29).