| ISLETME
VE BAKIM THRUST BEARING YUZEYI ICIN YENI BIR MALZEME: ELASTO METAL PLASTIK (23 Mart 2000) |
||
| Haberler | ||
| Teknoloji | ||
| Isletme ve Bakim |
Dusey hidroelektrik turbinlerin agirligini thrust bearing'ler tasirlar (Turkcesini henuz bulamadim) (Sekil 1). Bunlarin yatak yuzeyleri genellikle kalay (tin) ve kursun (lead) karisimi ince bir tabaka ile kaplidir. Buyuk turbinlerde, turbinin donmeye baslamasi esnasinda bu tabakanin asinmamasi icin turbin yuksek basincli yag ile cok az kaldirilir (High Pressure Oil Lift-HPOL). Eger turbin cok sik olarak durdurulup calistiriliyorsa (ornegin, gunde 4-5 defa), bu ince tabakanin birkac sene icinde asinir ve yenilenmesi gerekir. Unitenin devreden cikmasi ile onemli gelir kaybi ortaya cikabilir. Kuzey Amerikada yeni kullanilmaya baslanan bir teknik sayesinde bu tur problemler onlenebilmekte. Aslinda bu method yaklasik 10 senedir eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyelerinde ve Cin Halk Cumhuriyetinde basariyla kullanilmis. Son senelerde de Finlandiya, Isvec ve Ingilterede uygulaniyor. Kuzey Amerikada ilk defa Kanada'nin Ontario Power Generation firmasinin iki santralinda tatbik edildi ve cok basarili neticeler elde edildi.
Ingiltere (ve muhtemelen Cin) disindaki ulkelerde kullanilan malzeme Rusyada "Thrust Bearings with Fluoroplastic Coating" ismi ile imal edilmekte ve Energomachexport firmasi tarafindan ihrac edilmektedir. Ingilterede ise "PTFE (Polytetrafluoroethylene) Faced Thrust bearing" adiyla Michell Bearings tarafindan imal edilmektedir.
Sekil 1 (USBR'in WebSayfasindan)
Teknigin ozelligi bir birkac mm'lik bir teflon tabakasinin bakir tel aginin uzerine yayilmasi ve altta kalan bakir tellerin de celik pad'lerin uzerine lehimle tutturilmasindan ibaret (Sekil 2).
Sekil 2

Bu teknigin metal thrust bearing pad'lerine kiyasla faydalarini soyle siralayabilirz:
1. Normal Thrust Bearing pad'lerinden cok daha yuksek basincta kullanilabilmeleri (yaklasik 1000 psi-7 MPa).
2. Yuksek basinca dayanikliklari sonucu daha kucuk yatak yuzeyi gerektirmesi.
3. Surtunme direnc katsayisinin 2-3 defa dusuk olmasi dolayisiyle enerji kaybinda %30'a varan tasarruf saglanabilmesi.
4. Yine direcinin dusklugu dolayisiyla thrust bearing derecesinde %50'ye varan indirim.
5. HPOL gerektirmemesi.
6. Durup-calistirma sayisinda bir limitleme gerektirmemesi.
7. Daha uzun omurlu olmasi (ortalama servis omrunun en az 20 sene olacagi tahmin ediliyor)
8. Surtunmein azligi dolayisiyla, unitenin durdurulmasi esnasinda, frenlerin cok daha kucuk turbin hizinda tatbik edilebilmesi ve dolayisiyla sargilarin daha az fren tozuna maruz kalmasi.
9. Plastik ozelligi dolayisiyla eddy current'larina karsi izolasyon geretirmemesi.
10. Az bakim gerektirmesi.
11. Fiyatinin metal pad'lerle ayni (Rus mamulleri icin ) veya sadece %20 kadar (Ingiliz mamulleri cin) daha pahali olmasi.
Kaynak: Sayin Alfred Mohino (Ontario Power Generation, Kanada) tarafindan verilen bilgiler.